Kratka istorija Inđije od postanka do sredine XIX veka


Život na ovim prostorima traje već hiljadama godina. U Panonskoj niziji brojni su ostaci kultura koje su živele ovde u bronzanom i gvozdenom dobu. Ove terene naselila su ilirska plemena, a uskoro su došli i ratoborni Kelti posle poraza kod Delfa u Grčkoj 279. godine pre nove ere. Oni koji su živeli u ovim krajevima nazivaju se Skordisci i njihova prevlast je potrajala sve do dolaska Rimljana na ove prostore. Najznačajniji ostatak Skordiska na teritoriji opštine Inđija je Akuminkum — lokalitet kod Starog Slankamena, gde su Rimljani izgradili svoju tvrđavu na ostacima keltske utvrde.

Dolaskom Rimljana u Srem na Dunavu, kao granici Carstva, uspostavljen je Limes, sistem utvrđenja koji je branio teritoriju Carstva od upada varvara. Tako je ovaj kraj ušao u sistem koji se protezao od Hadrijanovog zida u Britaniji preko tokova Rajne i Dunava sve do istočnih granica Carstva na Bliskom istoku. Značaj Srema je posebno narastao kada je Sirmijum postao jedna od četiri carske prestonice.
Ali to nije dugo potrajalo. Počela je Velika seoba naroda i brojna plemena su prolazila ovuda i za sobom ostavljala pustoš. Na kraju su došli Ugari koji su se na ove prostore naselili u 10. veku i od tada pa sve do 1918. godine njima vladali.
U ataru naselja Inđije pronađen je kip boga Atlasa, ali detaljnija istraživanja nisu rađena, pa ne možemo ništa reći o postojanju nekog naselja iz ranijeg perioda. Prvi pomen Inđije je iz 1455. godine, kada je bila posed mađarske plemićke porodice Šuljok de Lekče. Selo je opstalo i posle turskog osvajanja Srema (1521-1526) što dokazuje turski defter za Srem iz 1596. godine kada se pominje da Inđiju čine 23 kuće i udovički dom.

Posle toga, o Inđiji nema podataka sve do početka osamnaestog veka. Zna se da je posle mira u Sremskim Karlovcima 1699. godine ostala pod turskom vlašću sve do 1718. godine, kada Habzburška monarhija Požarevačkim mirom oslobađa ne samo teritorije do Save i Dunava, već i severne krajeve centralne Srbije. Ipak, mir nije značio napredak Inđije. Iz nepoznatih razloga selo je raseljeno pre kraja rata. Od tada je postojalo samo kao pustara koja je bila pod upravom Komorskog provizirata u Petrovaradinu. Godine 1728. Inđija prelazi u ruke grofova Pejačevića. Pošto je bila pogodna za napasanje stoke, pustara Inđija je izdavana u zakup prvo opštini Beška, a kasnije bogatim beščanskim trgovcima. Tako je narednih skoro trideset godina Inđija služila kao ispaša za stoku koju su posedovali Beščani.

Teritorijalnom reorganizacijom monarhije i uspostavljanjem Vojne Krajine, grof Pejačević je ostao bez velikog dela svog spahiluka, pa je zbog toga bio zainteresovan da naseli pustare u svom vlasništvu. Zato je Inđija ponovo naseljena 1746. godine. Naseljenici su došli iz Beške i sela Patke. Sve do dvadesetih godina 19. veka stanovnici su bili Srbi. Već 1754. godine zidaju crkvu posvećenu Vavedenju Presvete Bogorodice koju 1766. godine mitropolit Pavle Nenadović osvećuje. Stanovnici su se bavili u početku više stočarstvom, a manje zemljoradnjom. Vremenom, stočni fond u Inđiji se smanjio, pa je tako zemljoradnja preuzela primat nad stočarstvom.

indjija skola dusan jerkovic
OŠ “Dušan Jerković”

Od 1825. godine, zbog odlaska Srba iz Inđije, vlasti su počele da naseljavaju Nemce. Time je promenjena etnička struktura stanovništva sela. Vlast se sada oslanjala na Nemce, što je izazivalo sukobe nacionalnog karaktera. Do sredine veka Nemci su preuzeli primat po broju stanovnika. Godine 1848. njih je bilo preko 1500, dok je Srba bilo samo oko 700, kako tvrdi Radoslav Marković u svom delu o Inđiji. To je ubrzavalo iseljavanje Srba iz Inđije.

Pored toga, već 1825. godine Inđija je uzdignuta na rang varošice jer je stekla pravo održavanja vašara. Taj vašar se održavao svake godine 2. jula. U tom periodu se zbog naseljavanja Nemaca povećao i broj zanatlija, tako da je 1845. godine država dala inđijskim zanatlijama cehovsku privilegiju.

Događaji u revolucionarnoj 1848. godini nisi zaobišli ni Inđiju. Srbi iz Inđije poslali su svog predstavnika na Majsku skupštinu, na kojoj su uspeli da sačuvaju imanja svojih komšija Nemaca od ratom nadahnutih graničara, ali ubrzo su se odnosi među njima pogoršali jer su Nemci podržavali vladu i nisu hteli da stanu na stranu Srba. U Inđiji se sukob sveo na proterivanje beležnika Balroga, koji je uz pomoć Nemaca ostao, iako su Srbi želeli da ga proteraju optužujući ga za ugnjetavanje. Sukob oko beležnika je trajao sve do kraja revolucije u Ugarskoj kada je pobedu odnela vladina stranka.

Od tada pa do kraja veka Srbi su se konstantno iseljavali iz mesta, sve do dolaska sveštenika Radoslava Markovića koji je uspeo da to spreči i Srbe ekonomski ozdravi i ojača.

Autor: Vukašin Vukmirović

Share

jul 14, 2017

aktuelno kultura